خیلی وقت‌ها جواب همین چهار سؤال، نصف مسیر عیب‌یابی را مشخص می‌کند.

• ۱. صدا از چه زمانی شروع شد؟

  مثلاً بعد از تعویض دای؟ بعد از تعویض رولر؟ بعد از سرویس گیربکس؟ بعد از تغییر فرمول خوراک؟ یا بعد از افزایش ظرفیت تولید؟ اگر صدا دقیقاً بعد از تعویض دای ایجاد شده، احتمال خطای نصب یا تنظیم بسیار بیشتر از خرابی گیربکس است.

• ۲. صدا فقط زیر بار شنیده می‌شود یا بدون بار هم وجود دارد؟

  اگر بدون بار هم صدا وجود دارد، معمولاً باید روی قسمت‌های مکانیکی مثل گیربکس، بلبرینگ‌ها، موتور، و کوپلینگ تمرکز کنید. اما اگر دستگاه بدون بار کاملاً نرم کار می‌کند و فقط هنگام تولید صدا ایجاد می‌شود، احتمال مشکلاتی مثل گرفتگی دای، تنظیم نبودن رولر، خوراک‌دهی نامنظم یا شرایط نامناسب کاندیشنینگ بیشتر است.

• ۳. آمپر چه تغییری کرده است؟

  آمپر یک ابزار تشخیصی بسیار مهم است. اگر همزمان با صدا، آمپر هم نوسان می‌کند، معمولاً بار روی دستگاه یکنواخت نیست. این نوسان می‌تواند ناشی از گرفتگی بخشی از سوراخ‌های دای، ورود جسم خارجی، خوراک‌دهی ناپایدار، تغییر شدید رطوبت مواد، یا گیر کردن رولر باشد.

• ۴. لرزش در کدام قسمت بیشتر احساس می‌شود؟

  دستتان را روی قسمت‌های مختلف دستگاه بگذارید. آیا لرزش بیشتر روی گیربکس است؟ بدنه پرس؟ شاسی؟ موتور؟ یا یاتاقان اصلی؟ محل بیشترین لرزش معمولاً سرنخ خوبی از منشأ مشکل می‌دهد.

این صدا معمولاً به تماس غیرعادی بین رولر و دای مربوط می‌شود. اما همه تق‌تق‌ها علت یکسانی ندارند. ممکن است:

• فاصله رولر و دای خیلی کم شده باشد.
• دای درست روی نشیمن خود ننشسته باشد.
• دای تاب داشته باشد.
• رولر ترک خورده باشد.
• بلبرینگ رولر لقی پیدا کرده باشد.
• جسم فلزی بین رولر و دای گیر کرده باشد.

یک اشتباه رایج این است که در این شرایط، اپراتور برای حذف صدا، رولر را بیشتر به دای نزدیک می‌کند. نتیجه؟ صدا شاید موقتاً کمتر شود، اما فشار تماس افزایش پیدا می‌کند، سایش شدیدتر می‌شود و عمر دای و رولر کاهش پیدا می‌کند.

صدای زوزه معمولاً آرام شروع می‌شود. ابتدا فقط هنگام بار کامل شنیده می‌شود. بعد کم‌کم در دورهای پایین هم مشخص می‌شود. در این شرایط باید موارد زیر بررسی شوند:

• سطح روغن
• کیفیت روغن
• وجود کف یا براده فلزی
• دمای پوسته گیربکس
• نشتی روغن
• وضعیت کاسه‌نمدها

اگر روغن بوی سوختگی می‌دهد یا رنگ آن تیره و همراه با ذرات فلزی است، فقط تعویض روغن کافی نیست. باید وضعیت چرخ‌دنده‌ها و بلبرینگ‌های داخلی نیز بررسی شود، زیرا سایش داخلی ممکن است آغاز شده باشد.

خیلی از اپراتورها تصور می‌کنند بلبرینگ یا سالم است یا خراب. در عمل این‌طور نیست. معمولاً روند خرابی به این شکل است:

• گریس کیفیت خود را از دست می‌دهد.
• اصطکاک افزایش پیدا می‌کند.
• دمای بلبرینگ بالا می‌رود.
• صدای خش‌خش یا زوزه ایجاد می‌شود.
• لقی داخلی افزایش پیدا می‌کند.
• رولر دیگر یکنواخت نمی‌چرخد.
• بار به‌صورت ضربه‌ای به دای منتقل می‌شود.
• لرزش کل دستگاه افزایش پیدا می‌کند.
• در نهایت رولر گیر می‌کند یا قفل می‌شود.

به همین دلیل، اگر هنگام گریس‌کاری متوجه داغ بودن غیرعادی رولر شوید، موضوع را فقط با اضافه کردن گریس تمام‌شده فرض نکنید.

بارها پیش آمده که یک دای نو روی دستگاه نصب شده، اما بلافاصله دستگاه شروع به لرزش کرده است. در چنین شرایطی معمولاً اولین جمله این است: «دای مشکل دارد.» در حالی که ممکن است مشکل از این موارد باشد:

• سطح نشیمن دای تمیز نشده است.
• پیچ‌های دای با گشتاور یکسان بسته نشده‌اند.
• فلنج تاب دارد.
• کوپلینگ قبلاً نامیزان بوده و حالا با دای جدید لرزش بیشتر احساس می‌شود.
• دای بالانس نیست یا سوراخ‌ها به‌صورت غیر یکنواخت گرفته‌اند.

قبل از تعویض دوباره دای، بهتر است این موارد بررسی شوند.

در خیلی از کارخانه‌ها مگنت فقط زمانی تمیز می‌شود که کاملاً پر شده باشد. در حالی که یک پیچ، تکه جوش یا مهره کوچک اگر وارد محفظه پرس شود، می‌تواند:

• سطح دای را لب‌پر کند.
• رولر را ضربه بزند.
• بلبرینگ را تحت بار ضربه‌ای قرار دهد.
• صدای شدید فلز با فلز ایجاد کند.

اگر به‌صورت مداوم ذرات فلزی روی مگنت جمع می‌شوند، فقط تمیز کردن آن کافی نیست؛ باید منشأ این ذرات در تجهیزات بالادست نیز پیدا شود.

گاهی دستگاه از نظر مکانیکی سالم است، اما باز هم لرزش دارد. یکی از علت‌های کمتر مورد توجه، نوسان شرایط فرآیندی است. مثلاً:

• بخار به‌طور یکنواخت وارد کاندیشنر نمی‌شود.
• رطوبت مواد اولیه بین بچ‌های مختلف تغییر زیادی دارد.
• سرعت فیدر مرتب کم و زیاد می‌شود.
• مواد در کاندیشنر به‌خوبی مخلوط نمی‌شوند.

در این شرایط، مقاومت عبور خوراک از سوراخ‌های دای مدام تغییر می‌کند و بار وارد بر موتور و رولر نیز ناپایدار می‌شود. نتیجه آن، نوسان آمپر، لرزش و حتی افت کیفیت پلت است.

به جای اینکه مستقیماً سراغ باز کردن گیربکس یا تعویض دای بروید، این موارد را به‌ترتیب بررسی کنید:

• آیا صدا در دور آرام هم وجود دارد یا فقط هنگام تولید؟
• آیا آمپر نسبت به روزهای قبل تغییر کرده است؟
• آیا دمای گیربکس یا یاتاقان‌ها افزایش یافته است؟
• آیا لرزش با افزایش ظرفیت تولید بیشتر می‌شود؟
• آیا فاصله دای و رولر در تمام محیط یکسان است؟
• آیا رولرها آزادانه می‌چرخند یا لقی دارند؟
• آیا سوراخ‌های دای به‌صورت یکنواخت باز هستند یا بخشی از آن‌ها گرفته است؟
• آیا مگنت تمیز است و فلزات غیرعادی روی آن دیده می‌شود؟
• آیا پیچ‌های فونداسیون، پایه موتور و گیربکس شل نشده‌اند؟
• آیا اخیراً قطعه‌ای تعویض شده که بعد از آن صدا شروع شده باشد؟

این بررسی ساده، در بسیاری از موارد می‌تواند بدون باز کردن کامل دستگاه، مسیر عیب‌یابی را مشخص کند.